Sinds de Raad van State in november 2022 de bouwvrijstelling ongeldig verklaarde, telt de stikstofuitstoot tijdens de bouw weer mee bij de vergunningaanvraag. Voor woningbouwprojecten is de aanlegfase daarbij vaak bepalend. Dat maakt de duur en de intensiteit van uw casco-fase een variabele in uw vergunningsdossier, en niet alleen in uw planning.
Wat is er precies veranderd?
Tussen juli 2021 en november 2022 hoefde u de sloop- en aanlegfase niet door te rekenen. Die vrijstelling is vervallen. Sindsdien geldt weer de situatie van daarvoor: per project moet worden onderzocht wat de stikstofdepositie op nabijgelegen Natura 2000-gebieden is, inclusief de bouwfase.
Die berekening maakt u met de AERIUS Calculator van het RIVM. U voert de inzet van mobiele werktuigen in, het aantal transportbewegingen en de duur van de werkzaamheden. De uitkomst is een depositiewaarde in mol per hectare per jaar op elk Natura 2000-gebied binnen 25 kilometer.
Welke tweede verplichting geldt er sinds 2024?
Naast de berekening geldt een zelfstandige emissiereductieplicht. Artikel 7.19a van het Besluit bouwwerken leefomgeving verplicht u sinds 1 januari 2024 om adequate maatregelen te nemen die de uitstoot van stikstofverbindingen door materieel op de bouwplaats beperken.
Het verschil met de berekening is wezenlijk. De AERIUS-berekening bepaalt of uw project doorgaat. De emissiereductieplicht bepaalt hoe u het uitvoert, en die geldt ongeacht de afstand tot beschermd gebied.
Voor welke projecten is dit werkelijk een knelpunt?
Niet voor alle. Bij kleinere woningbouwprojecten op ruime afstand van beschermd gebied komt de depositie in de bouwfase in de praktijk vaak op nul uit. Dan is de aanlegfase geen probleem en verandert een kortere casco-fase daar niets aan.
Het knelpunt ontstaat bij de combinatie van twee factoren: een groter aantal woningen en een korte afstand tot een Natura 2000-gebied. Daar bepaalt elke mol of u kunt volstaan met een AERIUS-berekening, of dat u een passende beoordeling nodig heeft. Dat verschil kost maanden.
De eerste vraag is dus niet welk bouwsysteem u kiest, maar of stikstof in uw geval überhaupt op het kritieke pad ligt. Weet u dat niet, laat het dan eerst doorrekenen. Anders optimaliseert u op iets wat geen probleem is.
Let wel: dat geldt voor de berekening. De emissiereductieplicht hoort bij elke vergunningplichtige bouwactiviteit, ook wanneer uw depositie op nul uitkomt.
Waarom telt prefab anders in de aanlegfase?
De emissie in de bouwfase komt hoofdzakelijk uit mobiele werktuigen en transportbewegingen. Beide hangen samen met hoeveel er op locatie gebeurt en hoe lang.
Bij traditionele bouw is de casco-fase arbeids- en materieelintensief op de bouwplaats zelf: metselen, bekisten, storten, uithardingstijd afwachten. Bij een staalframe-casco wordt het dragende skelet in de fabriek geproduceerd, conform EN 1090. Op locatie vindt assemblage plaats, geen productie.
Twee gevolgen voor uw berekening. De inzetduur van materieel op locatie is korter, tot ongeveer 35% korter over de casco-fase vergeleken met traditionele bouw. En de productie-emissie valt niet onder bouwplaatsactiviteit, omdat zij elders en gebundeld plaatsvindt.
Hoe groot is dat effect in mol?
Dat kunnen wij niet zeggen, en niemand kan dat zonder uw projectgegevens. De uitkomst hangt af van de afstand tot beschermd gebied, de bodemsoort, het aantal woningen, het ingezette materieel en de transportafstand.
Wat wij wel leveren, is de systeeminformatie die uw adviseur nodig heeft voor de invoer: montageduur, benodigd materieel op locatie, aantal aanvoerbewegingen en fasering. Het rekenwerk en de juridische weging horen bij uw eigen adviseur of een gespecialiseerd stikstofbureau.
Let op: het type materieel weegt in de AERIUS-berekening vaak zwaarder dan de duur. Modern, emissiearm materieel verlaagt de depositie doorgaans sterker dan een kortere inzet met ouder materieel. Een kortere casco-fase is een factor, niet dé factor.
Wanneer helpt staalframebouw hier niet?
In drie situaties.
Als uw project ook in de gebruiksfase over de grens gaat. Verkeer van toekomstige bewoners is een aparte post, en die verandert niet door uw bouwmethode.
Als het knelpunt elders in het bouwproces zit. Langdurige fundering, complexe installatietechniek of een gefaseerde oplevering verlengen de totale activiteit op locatie alsnog.
En als de overschrijding zo groot is dat alleen salderen of een passende beoordeling uitkomst biedt. Een kortere casco-fase verandert de juridische werkelijkheid dan niet.
Staalframebouw is geen omzeiling van stikstofregels. Het is een manier om één post in uw berekening te verkleinen.
Waarom telt de duur van de bouwfase ook los van de berekening?
Omdat het beleid rond stikstof niet stabiel is. Drempelwaarden, rekenmethodes en jurisprudentie zijn de afgelopen jaren meermaals gewijzigd, en die wijzigingen raken projecten die al in uitvoering zijn.
Hoe langer uw bouwfase op locatie duurt, hoe meer weken uw project blootstaat aan die verandering. Dat is geen argument om sneller te bouwen als verkoopargument. Het is een argument om het tijdvenster te verkleinen waarin externe besluitvorming uw uitvoering nog kan raken.
Voor ontwikkelaars die in fasen werken of met een gefaseerde vergunning, telt dat dubbel: elke fase is een apart venster.
Hoe zwaar u dit weegt, hangt af van uw locatie en uw risicobereidheid. Wij noemen het omdat het in businesscases zelden expliciet wordt gemaakt, terwijl het wel meespeelt.
Wat verandert er de komende tijd?
Het beleid is in beweging. In juni 2026 presenteerde het kabinet een pakket maatregelen om de vergunningverlening weer op gang te brengen, met schonere bouw als een van de onderdelen. Daarnaast is een spoedwet aangekondigd die de omgevingswaarde voor stikstof vervangt.
Wat dat concreet voor uw project betekent, hangt af van de uiteindelijke uitwerking. Wij volgen de ontwikkelingen, de juridische duiding laten wij aan uw adviseur.
Wat levert het u praktisch op?
Voorspelbaarheid in de fase die u het moeilijkst kunt sturen. Het frame wordt geproduceerd terwijl de fundering wordt afgemaakt, de assemblage volgt een vaste volgorde, en de montageduur ligt vast voordat de eerste elementen op locatie zijn.
Voor een stikstofgevoelige locatie betekent dat: u weet vooraf welke inzetduur u in uw berekening invult, in plaats van een schatting die tijdens de uitvoering kan oplopen.
Wilt u weten of dit voor uw project iets toevoegt? Via de projectscan ontvangt u binnen vijf werkdagen een indicatieve systeemfit met de gegevens die uw adviseur voor de invoer nodig heeft. Meer over de methode leest u op de pagina over staalframebouw.